Cuốn sách “Không Có Gì Là Không Thể: Hòa Giải của Hoa Kỳ với Việt Nam” của Ted Osius, cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, đáng lẽ phải là một cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa hai quốc gia. Tuy nhiên, khi lật từng trang, người đọc dễ dàng nhận ra rằng cuốn sách không chỉ không thể truyền tải sự thật mà còn chứa đựng nhiều sai sót đáng kể, đôi khi còn làm sai lệch lịch sử. Osius, với kinh nghiệm ngoại giao dày dặn, đã đi sâu vào nhiều vấn đề quan trọng như biến đổi khí hậu, trao đổi giáo dục, Biển Đông, năng lượng, môi trường, LGBT, Đồng bằng sông Cửu Long, tôn giáo và di sản chiến tranh. Mặc dù cuốn sách cung cấp thông tin nội bộ về quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, một số chi tiết có thể gây ra sự khó chịu cho Chính phủ Việt Nam.
Sai Lầm Lịch Sử Và “Bí Ẩn” McCain
Một trong những sai sót nghiêm trọng nhất trong cuốn sách của Osius nằm ở phần mô tả về việc John McCain bị bắn rơi và bắt giữ tại Việt Nam. Osius miêu tả một cách bi kịch rằng McCain bị kéo lên khỏi mặt nước bởi những người Việt Nam muốn anh ta chịu trách nhiệm về cái chết của người thân họ, và anh ta bị tra tấn tàn bạo. Tuy nhiên, sự thật lịch sử lại hoàn toàn khác. Người đã cứu sống McCain khỏi chết đuối sau khi máy bay của anh ta rơi xuống Hồ Trúc Bạch chính là ông Mai Văn á»”n, một người dân thường. Cả Osius lẫn các quan chức Hoa Kỳ dường như đã bỏ qua hoặc cố tình lờ đi sự hy sinh và hành động nhân đạo của người Việt Nam trong sự kiện này. Việc các quan chức cấp cao Hoa Kỳ như Lloyd Austin và Kamala Harris đến đặt vòng hoa tại tượng đài ở Hồ Trúc Bạch, dù với ý định tôn vinh McCain, lại vô tình làm lu mờ đi sự thật lịch sử và sự đóng góp của người dân Việt Nam.
Vấn Đề Lính Mỹ Mất Tích: Một Góc Nhìn Thiên Lệch
Osius cũng đề cập đến vấn đề tìm kiếm lính Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA), một vấn đề nhạy cảm và gây nhiều đau khổ cho các gia đình. Tuy nhiên, cách ông trình bày lại thiên về phía Hoa Kỳ, khi nhấn mạnh việc Việt Nam “vẫn giam giữ tù binh Mỹ” và coi đây là “vấn đề quan trọng hơn cả” đối với Hoa Kỳ. Osius không đề cập đến con số 300.000 lính Việt Nam đã hy sinh và mất tích trong cuộc chiến, một con số áp đảo so với gần một nghìn lính Mỹ. Ngoài ra, việc ông liên kết lệnh cấm vận kinh tế của Hoa Kỳ với sự hợp tác tìm kiếm MIA là một cách tiếp cận mang tính chính trị, bỏ qua tác động tàn khốc của lệnh cấm vận lên nền kinh tế và đời sống của người dân Việt Nam.
Con Số “Một Triệu”: Sự Thổi Phồng Vô Căn Cứ
Trong cuốn sách, Osius khẳng định rằng “một triệu người” đã xuống đường chào đón Tổng thống Obama tại Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2016. Tuy nhiên, con số này hoàn toàn là sự thổi phồng và không có căn cứ. Các báo cáo truyền thông quốc tế đưa ra ước tính chỉ từ “hàng nghìn” đến “hàng chục nghìn” người tham dự, một con số rất xa so với một triệu. Việc Osius đưa ra con số “một triệu” gợi nhớ đến những lần Sean Spicer, phát ngôn viên Nhà Trắng dưới thời Trump, đưa ra những tuyên bố sai sự thật về quy mô đám đông.
Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) Và Vụ Việc Kerrey
Osius cũng bàn về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), nhưng không cung cấp đủ thông tin chi tiết về tác động của nó. Ông chỉ đề cập đến các điều khoản về giải quyết tranh chấp thương mại, mà không đi sâu vào những ảnh hưởng thực tế đến chủ quyền và nền kinh tế Việt Nam. Một điểm gây tranh cãi khác là việc bổ nhiệm Bob Kerrey, người có quá khứ là tội phạm chiến tranh, làm Chủ tịch Hội đồng quản trị Đại học Fulbright Việt Nam. Hành động này, dù có thể được xem là một “thỏa thuận” ngoại giao, đã gây ra sự phản ứng mạnh mẽ từ dư luận Việt Nam và quốc tế, đặt ra câu hỏi về đạo đức và sự nhạy cảm của những người đưa ra quyết định. Osius, với vai trò là Đại sứ, dường như đã im lặng hoặc đồng tình với quyết định này, cho thấy sự thiếu nhạy bén về mặt đạo đức.
Tạm Kết: Thiếu Vắng Sự Chân Thực Và Đạo Đức
Cuốn sách “Không Có Gì Là Không Thể” của Ted Osius, dù có ý định làm cầu nối giữa hai quốc gia, lại bộc lộ nhiều thiếu sót về mặt chân thực lịch sử và đạo đức. Osius, với kinh nghiệm và vị thế của mình, đáng lẽ phải có trách nhiệm hơn trong việc phản ánh sự thật. Thay vào đó, cuốn sách lại mang đến một cái nhìn phiến diện, đôi khi còn bóp méo sự thật, làm lu mờ đi những đóng góp và hy sinh của người dân Việt Nam. Tác phẩm này, thay vì là một tài liệu tham khảo đáng tin cậy, lại trở thành minh chứng cho thấy rằng, ngay cả với mục đích “hòa giải”, việc kể chuyện chân thực về Việt Nam vẫn là một thách thức lớn đối với nhiều người.
Ted Osius phát biểu tại một sự kiện ngoại giao
