Trong kỷ nguyên số 4.0, mỗi ngày trôi qua chúng ta đều phải đối mặt với vô vàn tin tức tiêu cực, từ khủng bố, thiên tai, ô nhiễm môi trường đến tội phạm. Giữa guồng quay bất tận của những biến động đó, làm thế nào để tìm thấy sự cân bằng và an yên trong tâm hồn? Bí quyết sống thanh thản, đã được khám phá từ hàng ngàn năm trước, chính là Chủ nghĩa Khắc kỷ (Stoicism).
1. Chủ nghĩa Khắc kỷ là gì?
Chủ nghĩa Khắc kỷ là một trường phái triết học ra đời tại Athens vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Sứ mệnh cốt lõi của nó là rèn luyện tinh thần con người trở nên vững vàng và bình tĩnh hơn khi đối diện với những đau khổ và áp lực của cuộc sống. Theo quan điểm của Chủ nghĩa Khắc kỷ, nguyên nhân sâu xa của sự đau khổ nằm ở cách chúng ta nhận định sai lầm về các vấn đề. Từ “khắc kỷ” không mang ý nghĩa nghiệt ngã hay khổ hạnh, mà ngược lại, nó khẳng định rằng để đạt được hạnh phúc, chúng ta cần sống hòa hợp với bản chất vốn có của con người và thế giới xung quanh.
Chủ nghĩa Khắc kỷ cho rằng để tiến tới hạnh phúc, chúng ta cần sống hài hòa với bản chất con người và thế giới
2. Góc nhìn mạch lạc cho một thế giới rối ren
Chủ nghĩa Khắc kỷ phân loại cuộc sống thành ba phần: những gì chúng ta có thể kiểm soát (hành động và suy nghĩ của bản thân), những gì ta không thể kiểm soát (các yếu tố tự nhiên và hành động của người khác), và những gì ta có thể kiểm soát một phần (các công việc có sự tham gia của người khác). Lời khuyên của Chủ nghĩa Khắc kỷ là hãy tập trung vào nhóm thứ nhất, phớt lờ nhóm thứ hai và lên kế hoạch cho nhóm thứ ba. Triết lý quan trọng của phái khắc kỷ là đừng cố kiểm soát những gì xảy ra với bạn, bởi đơn giản là bạn không thể. Thay vào đó, hãy kiểm soát phản ứng của mình trước những sự việc đó.
3. Chủ động đối mặt khủng hoảng
Nhiều nhân vật nổi tiếng đã áp dụng và ca ngợi lối sống khắc kỷ. Tuy nhiên, một tấm gương thực hành tiêu biểu là Sam Sullivan, cựu thị trưởng Vancouver. Sam liệt tứ chi sau một tai nạn trượt tuyết thảm khốc năm 19 tuổi. Tai nạn này đã khiến ông vật lộn với căn bệnh trầm cảm và ý định tự sát trong suốt 6 năm. Mãi đến khi tìm thấy Chủ nghĩa Khắc kỷ và áp dụng nó, ông đã thay đổi hoàn toàn. Sullivan xem những khó khăn trong đời mình là cơ hội để rèn luyện bản thân, bắt đầu liên lạc với chuyên gia để tập luyện lại cơ thể và những cử động đơn giản. Ông đã thay đổi tâm thái, từ một nạn nhân bất lực trở thành một người chủ động tìm kiếm thành công.
Lối sống khắc kỷ giúp chúng ta tập chủ động đối mặt với thử thách
4. Thay đổi cái nhìn về mất mát
Triết gia khắc kỷ Epictetus từng bị trộm mất chiếc đèn kim loại. Thay vì trách mắng kẻ trộm, ông lại nhận thấy rằng mất một chiếc đèn không gây hại quá nhiều đến ông, nhưng kẻ trộm thì đã đánh đổi phẩm cách con người cho việc trộm cắp. Vì vậy, hôm sau ông đi mua một chiếc đèn đất nung rẻ hơn, bỏ qua câu chuyện. Quan điểm “của đi thay người” này đã giúp ông vượt qua mất mát.
Bản thân tôi cũng đã từng trải nghiệm lời khuyên này khi bị mất 200.000 đồng – một khoản tiền lớn đối với một sinh viên chưa tự chủ kinh tế. Phản ứng đau khổ ban đầu là không tránh khỏi, nhưng sau đó, tôi nhận ra rằng việc buồn bã hoàn toàn không có ích trong tình huống này. Nếu không thể vãn hồi số tiền đó, hãy xem đó là một bài học (mong không bao giờ lặp lại). Cách suy nghĩ đó đã khiến tâm trạng tôi nhẹ nhõm hơn rất nhiều.
Một triết lý quan trọng của chủ nghĩa khắc kỷ là đừng cố kiểm soát những gì xảy đến với bạn, vì đơn giản là bạn không thể. Thay vào đó hãy kiểm soát phản ứng của mình trước những sự việc đó
Những câu chuyện trên chỉ là số ít trong hàng trăm, hàng ngàn ứng dụng của Chủ nghĩa Khắc kỷ trong cuộc sống hiện đại. Điểm mấu chốt của tư duy khắc kỷ nằm ở cách bạn nhìn nhận những điều xảy ra hàng ngày. Chuyển đổi từ lối tư duy thông thường sang tư duy khắc kỷ là cả một chặng đường dài. Nhưng nếu bạn có đủ nỗ lực, tôi tin rằng bạn sẽ không còn phải tự hỏi làm thế nào để hạnh phúc nữa.
