Đêm cuối tháng Chạp, cơn mưa phùn lất phất làm không gian thêm ẩm ướt và tịch mịch. Hai anh em chìm vào giấc ngủ sau một ngày mệt mỏi, chỉ còn những câu chuyện trò khe khẽ dưới lớp chăn ấm. Ánh đèn dầu hắt bóng kỳ dị lên trần và tường, màn giường buông xuống tối sẫm, tạo nên một không gian riêng tư cho hai đứa trẻ. Bỗng dưng, tiếng gió rít gào, tiếng mưa đập mái hiên, và những tia chớp lóe sáng qua cửa sổ bừng tỉnh giấc ngủ. Cơn bão đang đến.
Cơn bão ập đến mang theo cảm giác thích thú lạ kỳ. Cái thú của việc cuộn mình trong chăn ấm, nghe tiếng mưa gió ngoài trời gào thét, càng làm tăng thêm sự dễ chịu. Âm thanh của thiên nhiên như một bản nhạc du dương, ru ngủ con người dần chìm vào giấc mộng. Hai anh em thì thầm trò chuyện, lòng tràn đầy sự thương cảm đối với những người lữ khách đang bị ướt sũng, run rẩy trên con đường vắng. Họ cũng ái ngại cho những căn nhà lụp xụp bên hàng xóm, nơi vợ chồng con cái phải thức dậy chống chọi với gió lùa, hứng nước dột. Khi được che chở trong một căn phòng vững chãi, người ta dễ dàng cảm thông với hoàn cảnh của những người kém may mắn hơn.
Giữa tâm trạng đầy lòng trắc ẩn ấy, một âm thanh lạ lọt vào tai. Anh trai tôi bất chợt im lặng, rồi khẽ hỏi: “Có nghe thấy gì không?”. Qua tiếng mưa gió, tôi nghe thấy một tiếng kêu chiêm chiếp, giống như tiếng chim non. “Tiếng chim kêu phải không?”, tôi hỏi lại. “Phải rồi. Anh nghe thấy từ nãy rồi,” anh trai tôi đáp. Hai anh em chăm chú lắng nghe, tiếng kêu yếu ớt ấy dường như phát ra từ phía cửa sổ gần màn giường.
Hình ảnh một chú chim non run rẩy vì rét, sà vào cửa sổ tìm hơi ấm và ánh sáng từ căn phòng vang lên trong tâm trí chúng tôi. Câu chuyện về chú chim sẻ nhỏ bé tìm nơi trú ẩn trong đêm tuyết rơi, được vợ chồng người nông dân cưu mang và cho ăn, mà chúng tôi từng đọc trong “Bài Tập Đọc”, giờ đây sống dậy, khiến lòng thương cảm dành cho chú chim càng thêm mãnh liệt. “Hay là chúng ta mang nó vào đây cho nó ấm,” tôi đề nghị. “Mang thế nào được?”, anh trai tôi thắc mắc. “Sao lại không được! Ta cứ mở cửa rồi dụ nó vào, có khó gì. Nếu để nó ở ngoài kia, nó sẽ chết mất.” Anh trai tôi đồng ý: “Ừ, phải đấy.”
Tuy nhiên, ý định cứu giúp chú chim non nhanh chóng bị dập tắt bởi sự ngại ngần khi phải đối mặt với cơn mưa rét buốt. Hai anh em cuối cùng thiếp đi, ngủ một mạch đến sáng. Sáng hôm sau, chị Hai cho biết tiếng kêu chiêm chiếp đêm qua không phải là tiếng chim, mà là tiếng cây tre đầu nhà bị gió lay. Chị định nói để hai đứa trẻ hiểu ra, nhưng vì vướng thuốc nhuộm răng trong miệng, lời nói của chị chỉ còn là những âm ú ứ không rõ nghĩa. Cả hai anh em bật cười vì sự nhầm lẫn ngây thơ của mình.
Bài viết gốc “Tiếng chim kêu” của Thạch Lam, trích từ NXB Văn học, 2004, trang 59-64, đã khắc họa một cách tinh tế sự ngây thơ, lòng trắc ẩn và cả những hiểu lầm đáng yêu của trẻ thơ. Qua câu chuyện đêm mưa bão, tác giả không chỉ mô tả khung cảnh thiên nhiên mà còn bộc lộ thế giới nội tâm phong phú của hai nhân vật nhỏ, nơi tình thương và sự đồng cảm được đặt lên hàng đầu, dù đôi khi dẫn đến những nhận định sai lầm.
